Ο Πουλαντζάς για τα "λαϊκά μέτωπα"

Κάναμε χθες μια ανάρτηση σχετική με τις απόψεις που είχε εκφράσει ο Παντελής Πουλιόπουλος για τα Λαϊκά Μέτωπα, κριτικάροντας τα από τα "αριστερά".
Θα είχε πιστεύω ένα ενδιαφέρον να δούμε λίγο και την άποψη που τα κριτικάριζε από τα δεξιά.

Αναδημοσιεύουμε λοιπόν και ένα απόσπασμα από μια συνέντευξη του Νίκου Πουλαντζά* που περιέχεται στο βιβλίο «Για τον Γκράμσι» (εκδόσεις Πολύτυπο) και αναφέρεται στον λαϊκομετωπισμό και την εναλλακτική προσέγγιση τω κοινωνικών συμμαχιών από την πλευρά του "αριστερού" ευρωκομμουνισμού.
______________
«…Πιστεύω ότι το βασικότερο πρόβλημα δεν είναι οι συμμα­χίες ανάμεσα σε πολιτικές οργανώσεις αλλά, όπως ξέρουμε, οι συμμαχίες ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις και τα στρώματα που εκπροσωπούν αυτές οι οργανώσεις. Ένα απ’ τα διδάγματα της αποτυχίας της Ένωσης της Αριστεράς στη Γαλλία είναι ότι εν­νοήθηκε και συγκροτήθηκε σαν μία συμμαχία κορυφής. Ξεκι­νώντας, όμως, απ’ αυτή τη διαπίστωση δε μπορεί κανείς να ισχυ­ριστεί ότι ήταν μια καθαρά εκλογική συμμαχία, γιατί το Κοινό Πρόγραμμα της Αριστεράς αποτελεί ένα σημαντικότατο ιστορι­κό γεγονός για την ευρωπαϊκή αριστερά. Δεν ήταν μια στενά συγκυριακή και εκλογικίστικη συμμαχία. Ωστόσο, είναι ενδει­κτικό ότι κανένα απ’ τα δύο κόμματα δεν προσπάθησε να οικο­δομήσει αυτή τη συμμαχία στη βάση, μέσα στις μάζες, δημιουρ­γώντας κοινές οργανώσεις. Ορισμένες οργανώσεις, βέβαια, ανά­πτυξαν κάποια κοινή δράση — ξέχωρα απ’ αυτήν που οργάνω­σαν τα συνδικάτα και τα κόμματα — ποτέ όμως δεν δημιουργή­σαμε έναν ιδιαίτερο τύπο οργάνωσης στη βάση, που θα μπορούσε ν’ αποκρυσταλλώσει τη συμμαχία.

Είναι η κλασική πια αποτυχία μιας συμμαχίας «λαϊκομετωπικού» τύπου. Ο Δημητρώφ, όταν αναφερόταν στη στρατηγική της Τρίτης Διεθνούς, υποστήριζε πάντα ότι χρειάζονταν ιδιαίτερου τύπου οργανώσεις στη βάση, για ν’ αποκρυσταλλωθεί η συμμα­χία — πράγμα που δεν έγινε ούτε τότε, ούτε τώρα, με το Κοινό Πρόγραμμα.

Η ερώτησή σας όμως θίγει ουσιαστικότερα ζητήματα. Πι­στεύω ότι αυτός ο τύπος συμμαχίας μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον αν υπάρξει μια αλλαγή στα ίδια τα Κ.Κ. Είναι ξεκάθαρο ό­τι, όσο θα έχουμε σαν βάση τη «δικτατορία του προλεταριάτου», δεν είναι δυνατό να δημιουργήσουμε μια διαρκή συμμαχία μ’ ένα σύμμαχο που ξέρει ότι θα εξοβελιστεί στη φάση της μετάβασης στο σοσιαλισμό, όταν θα έχει εγκαθιδρυθεί αυτή η δικτατορία. Πιστεύω, λοιπόν, ότι μια επαναστατική στρατηγική για ένα δη­μοκρατικό σοσιαλισμό απαιτεί κάποιες αλλαγές — που όντως έ­χουν πραγματοποιηθεί σε ορισμένα Κ.Κ. της Δυτικής Ευρώπης — κι ότι αυτό είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξουν νέες μορφές πολιτικής συμμαχίας...

...Στη στρατηγική της Τρίτης Διεθνούς — στρατηγική της δυαδι­κής εξουσίας και της κατάλυσης του Κράτους μέσω μιας μετωπι­κής σύγκρουσης — το πρόβλημα του ρεφορμισμού ήταν, ώς ένα ορισμένο βαθμό, σαφές και απλό. «Ρεφορμιστικό» ήταν κάθε τι που δεν οδηγούσε στη δυαδική εξουσία και δε δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για τη μετωπική σύγκρουση με το Κράτος.

Νίκος Πουλαντζάς/Προς ένα δημοκρατικό σοσιαλισμό(απόσπασμα)

[...] η ιστορία δεν μας έχει δώσει ως τώρα επιτυχημένο πείραμα δημοκρατικού (σ.σ. διάβαζε αστοδημοκρατικού) δρόμου προς τον σοσιαλισμό: απεναντίας μας έδωσε αρνητικά παραδείγματα προς αποφυγήν και σφάλματα για μελέτη, πράγμα όχι αμελητέο. Ασφαλώς, μπορεί κανείς ν' αντιτείνει, στο όνομα φυσικά του ρεαλισμού (του ρεαλισμού της δικτατορίας του προλεταριάτου ή του ρεαλισμού των άλλων, των υγιώς σκεπτόμενων νεοφιλελεύθερων) πως αν αυτός ο δημοκρατικός σοσιαλισμός δεν υπήρξε ακόμη πουθενά είναι διότι είναι ανέφικτος. Ίσως: δεν έχουμε πια τη χιλιαστική πίστη, τη βασισμένη σε μερικούς σιδερένιους νόμους* μιας αναπόφευκτης δημοκρατικής και σοσιαλιστικής επανάστασης. Ένα όμως είναι βέβαιο: ο σοσιαλισμός θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα είναι σοσιαλισμός. Επιπλέον, η αισιοδοξία μας για τον δημοκρατικό δρόμο προς τον σοσιαλισμό δεν θα πρέπει να μας κάνει να τον θεωρούμε σαν μια "βασιλική ατραπό", ευκολοδιάβατη και δίχως κινδύνους. Κίνδυνοι υπάρχουν, αλλά κάπως μετατοπισμένοι: τελικά, οι κίνδυνοι είναι να πάρουμε το δρόμο που οδηγεί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στις σφαγές και να είμαστε εμείς τα διαλεχτά τους θύματα.