Στις 22 απρίλη του 1870 στην πόλη Σιμπίρσκ στη Ρωσία γεννήθηκε ο μεγαλος επαναστάτης Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνοφ Λένιν.
Ένα όνομα συνώνυμο της επανάστασης! Της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης!
Μιας επανάστασης, που φωτίζει ακόμα (και θα φωτίζει στους αιώνες) το δρόμο των εργαζόμενων, των προλετάριων, των πλατιών λαϊκών στρωμάτων, για μια νέα κοινωνία.
Ο πατέρας του, Ιλγιά Νικολάγιεβιτς Ουλιάνοφ (1831 - 1886) και η μητέρα του, Μαρία Αλεξάνδροβνα Μπλανκ (1835 – 1916) ήταν εκπαιδευτικοί.
Καθοριστικό γεγονός στη ζωή του Λένιν ήταν η εκτέλεση του μεγαλύτερου αδερφού του, Αλεξάντρ (μέλους της «Ναρονδοβόλτσι», της επαναστατικής οργάνωσης των Ναρόντικων) το 1987, με την κατηγορία της συμμετοχής σε απόπειρα κατά της ζωής του τσάρου Αλέξανδρου Γ’.
Στρέφεται στη μελέτη του μαρξισμού και στην οργάνωση της πολιτικής πάλης της εργατικής τάξης, αλλά και στη διάδοσή του στους εργάτες της Πετρούπολης, με τους οποίους συνδέεται από τα φοιτητικά του χρόνια.
Τούτο συμβαίνει, παρά και ενάντια στο ρεύμα της εποχής, όταν και ο «ναροντνικισμός» επικρατούσε και δρούσε με μορφές πολιτικής πάλης, όπως η ατομική τρομοκρατία ενάντια στον τσάρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι με την εκτέλεση του μεγαλύτερου αδελφού του, Αλέξανδρου, μετά τη σύλληψη και καταδίκη του σε θάνατο για απόπειρα δολοφονίας του τσάρου Αλέξανδρου ΙΙΙ, ο Λένιν λέει ότι «εμείς θα ακολουθήσουμε άλλο δρόμο»
Το 1894, το έργο του «Ποιοι είναι οι φίλοι του λαού και πώς καταπολεμούν τους σοσιαλδημοκράτες», αποτελεί σταθμό για τη διάδοση του μαρξισμού στη Ρωσία και την ανάπτυξη της επαναστατικής πάλης της εργατικής τάξης της Ρωσίας.
Το έργο του «Η ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Ρωσία» ανοίγει το δρόμο για τη συνένωση της επαναστατικής θεωρίας με το επαναστατικό κίνημα στη Ρωσία, αφού θεμελιώνει το ρόλο και τις σχέσεις των τάξεων στη Ρωσία, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα της μικρής, αλλά συγκεντρωμένης εργατικής τάξης να ηγηθεί της επανάστασης.
«...Δώστε μας μια οργάνωση επαναστατών - και θα αναποδογυρίσουμε τη Ρωσία!», έλεγε χαρακτηριστικά ο Λένιν. Συμμετέχοντας και καθοδηγώντας ένα μαρξιστικό όμιλο στην Πετρούπολη, καταπιάνεται με την ίδρυση επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης σε πανεθνική κλίμακα.
Στις 21 Δεκεμβρίου του 1895 ο Λένιν και οι στενότεροι συνεργάτες του συνελήφθησαν. Πέρασε το 1896 στη φυλακή, και τον Φεβρουάριο του 1897 εξορίστηκε για τρία χρόνια στην επαρχία Γενισέης στην ανατολική Σιβηρία. Το 1898 παντρεύτηκε τη Ν.Κ.Κρούπσκαγια, συνεργάτιδά του στην εργατική Ένωση της Αγίας Πετρούπολης.
Κατά τη διάρκεια της εξορίας τελείωσε τη σημαντικότερη οικονομική εργασία του, «Η ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Ρωσία» (1899). Μετά τις συλλήψεις, η σύνθεση της καθοδήγησης της Ένωσης άλλαξε σημαντικά.
Τον Μάρτη του 1898 γίνεται απόπειρα στο Μίνσκ συνένωσης των Ενώσεων αγώνα που καταλήγει στην ίδρυση σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (ΡΣΔΕΚ).
Το 1900 ο Λένιν πήγε στην Ελβετία. Στο τέλος του έτους (Δεκέμβρη)
το πρώτο φύλλο της εφημερίδας "Ίσκρα" (Σπίθα) εμφανίστηκε στο Μόναχο, με το σύνθημα "Από τη σπίθα αυτή θα βγει η φλόγα". Σκοπός της Ίσκρα ήταν να συνδέσει μεταξύ τους τις μαρξιστικές οργανώσεις και να προετοιμάσει τη δημιουργία πραγματικού κόμματος (αφού μετά το ιδρυτικό του Μίνσκ δεν υπήρχε ούτε καταστατικό του κόμματος, ούτε πρόγραμμα). Ταυτόχρονα μέσω της Ίσκρα ασκεί κριτική στην ομάδα των οικονομιστών.
Το 1902 εκδίδεται στη Στουτγάρδη το «τι να κάνουμε».
Στις αρχές του 1900 στη Ρωσία πραγματοποιούνται διαδηλώσεις, απεργίες εργατών, οργανωμένες και καθοδηγούμενες από σοσιαλδημοκρατικές επιτροπές. Οι αγώνες μετρούν αρκετούς νεκρούς και συλλήψεις. Ξεσπάει κίνημα αγροτών και εμφανίζεται και φοιτητικό κίνημα το οποίο καταδιώκεται. Μέσα σε αυτό το κλίμα πραγματοποιείται το 2ο συνέδριο του Ρωσικού σοσιαλδημοκρατικού εργατικού κόμματος (ΡΣΔΕΚ) στις 30 Ιούλη - 23 Αυγούστου 1903. Το συνέδριο άρχισε στις Βρυξέλλες και κατόπιν μεταφέρθηκε στο Λονδίνο.
Μέσα στο συνέδριο έρχονται αντιμέτωπες δύο πλευρές. Ο Λένιν που υποστηρίζεται από τον Πλεχάνωφ και τους σταθερούς «Ισκριστές» και ο Μαρτώφ με την υποστήριξη των Άξελροντ, Ζασούλιτς, Τρότσκι και όλη την ανοιχτή οπορτουνιστική μερίδα του συνεδρίου. Το συνέδριο ψηφίζει τελικά το πρόγραμμα της Ίσκρα.
Η νίκη αυτή του Λένιν και των οπαδών του διαμόρφωσε δύο ομάδες, τους Μπολσεβίκους (πλειοψηφούντες) και τους Μενσεβίκους (μειοψηφούντες).