Ναι, αλλά οι μουλάδες...

Οι τελευταίες εξελίξεις, αλλά και οι συζητήσεις που φουντώνουν σήμερα με αφορμή την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις απειλές ενάντια στο Ιράν, καθώς και τη διαρκή πίεση προς χώρες όπως η Κούβα, η Κολομβία και το Μεξικό, δεν είναι ούτε μεμονωμένα περιστατικά ούτε «παρεξηγήσεις» της διεθνούς πολιτικής. Αντίθετα, αποτελούν κομμάτια ενός ευρύτερου παζλ, στο οποίο το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποιος έχει την ισχύ και ποιος όχι.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο επανέρχονται δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Ισχύει το διεθνές δίκαιο για όλους ή μόνο για όσους δεν μπορούν να το παραβιάσουν; Και ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει ποια κυβέρνηση θα έχει μια χώρα; Οι λαοί ή οι ιμπεριαλιστές;

Το παρόν κείμενο επιχειρεί να απαντήσει καθαρά και χωρίς υπεκφυγές. Πρώτον, ότι το διεθνές δίκαιο ισχύει για τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν μας αρέσουν ή όχι οι κυβερνήσεις τους. Και δεύτερον, ότι το ποια κυβέρνηση ή ποιο πολιτικό σύστημα θα έχει μια χώρα είναι αποκλειστικό δικαίωμα του λαού της και κανενός άλλου.

Το διεθνές δίκαιο δεν είναι «à la carte»

Το διεθνές δίκαιο δημιουργήθηκε για να βάλει όρια στη δύναμη, όχι για να τη νομιμοποιεί. Η βασική του αρχή είναι απλή: όλα τα κράτη είναι νομικά ίσα. Δεν υπάρχουν κράτη «πρώτης» και «δεύτερης» κατηγορίας, τουλάχιστον στα χαρτιά. Αυτή η αρχή κατοχυρώθηκε ρητά με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ μετά τη φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ακριβώς για να αποτραπεί η αυθαιρεσία των ισχυρών.

Στην πράξη, όμως, βλέπουμε συχνά το αντίθετο. Το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται σαν μενού: κρατάμε ό,τι μας βολεύει και αγνοούμε ό,τι μας περιορίζει. Αν μια κυβέρνηση είναι «φιλική», τότε γίνεται σεβαστή η κυριαρχία της. Αν είναι «εχθρική», τότε ξαφνικά εμφανίζονται θεωρίες περί «παρέμβασης», «αλλαγής καθεστώτος» ή «εξαγωγής δημοκρατίας».

Όμως το διεθνές δίκαιο δεν αναγνωρίζει κυβερνήσεις με βάση την ιδεολογία τους ή τις συμμαχίες τους. Αναγνωρίζει κράτη.

Αΐσα Καντάφι: Ω λαέ του Ιράν, ακλόνητε κι ερωτευμένε με την Ελευθερία!

«Ω λαέ του Ιράν, ακλόνητε κι ερωτευμένε με την Ελευθερία! 

Σας μιλάω με μια καρδιά γεμάτη καταστροφή, πόνο και προδοσία. Η δική μου είναι η φωνή μιας γυναίκας που είδε την καταστροφή της χώρας της, όχι στα χέρια ανοιχτών εχθρών, αλλά αφού παγιδεύτηκε από τα απατηλά χαμόγελα της Δύσης και τις ψεύτικες υποσχέσεις της.
Σας προειδοποιώ να μην πέσετε θύματα των ψεύτικων λόγων και συνθημάτων των Δυτικών ιμπεριαλιστών. 

Κάποτε είπαν στον πατέρα μου, τον Συνταγματάρχη Καντάφι: "Αν εγκαταλείψετε τα πυρηνικά και πυραυλικά σας προγράμματα, οι πόρτες του κόσμου θα ανοίξουν για εσάς". Ο πατέρας μου, με καλές προθέσεις και πίστη στον διάλογο, επέλεξε την οδό των παραχωρήσεων. 

Αλλά στο τέλος, είδαμε πώς οι βόμβες του ΝΑΤΟ μετέτρεψαν τη γη μας σε ερείπια. Η Λιβύη πνίγηκε στο αίμα και ο λαός της παγιδεύτηκε στη φτώχεια, την εξορία και την καταστροφή.
Ιρανοί αδελφοί και αδελφές μου, το θάρρος, η αξιοπρέπεια και η ανθεκτικότητά σας απέναντι στις κυρώσεις και τον οικονομικό πόλεμο είναι απόδειξη της τιμής και της αληθινής ελευθερίας του έθνους σας.

Το να κάνετε παραχωρήσεις στον εχθρό δεν φέρνει τίποτα άλλο παρά καταστροφή, διχασμό και βάσανα.

Τα μαθηματικά της αποτυχίας – Οι ΗΠΑ επιχείρησαν 66 ανατροπές κυβερνήσεων, αλλά…

Η Λίντσεϊ Ο’Ρουρκ για πρώτη φορά χτένισε τα έργα και ημέραι των αμερικανικών επεμβάσεων σε ξένα κράτη και τα ευρήματά της θα έπρεπε να είναι «ευαγγέλιο» για την Ουάσιγκτον: Οι ανατροπές κυβερνήσεων απλά δεν λειτουργούν.

Μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε πως η χώρα του θα «αναλάβει τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας για κάποιο διάστημα μέχρι να μπορέσουμε να κάνουμε μια ασφαλή, σωστή και συνετή μετάβαση». Το ιστορικό ανάλογων κινήσεων προκατόχων του δείχνει πόσο άδικο έχει.

Έχοντας σκαλίσει τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, το National Security Archive και αρκετές προεδρικές βιβλιοθήκες, η επίκουρη καθηγήτρια στο Κολέγιο της Βοστώνης, Λίντσεϊ Ο’Ρουρκ δημιούργησε ένα σύνολο δεδομένων με όλες τις φορές που οι ΗΠΑ παρενέβησαν μυστικά για να ανατρέψουν κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Σύμφωνα με την έρευνά της, οι ΗΠΑ έχουν επιχειρήσει 66 φορές να ανατρέψουν καθεστώτα ώστε να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος. Από αυτές, οι 40 απέτυχαν και οι 26 πράγματι έφεραν μια κυβέρνηση στην εξουσία, η οποίες όμως όπως θα δούμε παρακάτω δεν άντεξαν.

Στις 66 περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος, περίπου το 70% αφορούσε απλώς αλλαγή της ηγεσίας και το υπόλοιπο 30% προσπάθειες αλλαγής του ίδιου του πολιτεύματος.

Πέντε ήταν οι βασικές τακτικές των Αμερικανών σύμφωνα με την έρευνά της: δολοφονίες, υποστήριξη πραξικοπημάτων, χειραγώγηση και προσπάθειες επηρεασμού ξένων εκλογών, στήριξη ξένων αντιπολιτευόμενων ομάδων στις προσπάθειές τους να ανατρέψουν κυβερνήσεις, και προσπάθειες πρόκλησης «δημοκρατικών επαναστάσεων» σε αυταρχικά κράτη.

«-Πονάτε μαδουραίοι;»

Το έτος 2026 ξεκίνησε με έναν νέο πόλεμο, διότι περί αυτού πρόκειται: την εισβολή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του αρχηγού κράτους της. Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει εντυπωσιακά με τον τρόπο που ανακουφίζονται οι γάτες.

Τα οικόσιτα αιλουροειδή μας ανακοινώνουν την επικείμενη πρωτοβουλία τους με πομπώδη τελετουργία, εισέρχονται στην αμμοδόχο με αυτοπεποίθηση, ξύνουν την άμμο σαν να προετοιμάζουν κάτι σημαντικό, αφήνουν στα γρήγορα ένα μικρό αλλά δυσάρεστο δώρημα και στη συνέχεια ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας τους για να το καλύψουν θεατρικά με άμμο -μόνο για να απομακρυνθούν με την ουρά ψηλά, δηλώνοντας «νίκη» και διακηρύσσοντας ότι η δουλειά έχει τελειώσει.

Ακριβώς όπως οι δηλώσεις νίκης του προέδρου Τραμπ, αυτό που παραμένει δεν έχει επιλυθεί ούτε βελτιωθεί, απλώς έχει συγκαλυφθεί, προορισμένο να επανεμφανιστεί τη στιγμή που κάποιος άλλος θα μπει στο δωμάτιο. Επιπλέον, δεν μυρίζει καλά. Η επιτέλεση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα επακόλουθα, που μένουν σε άλλους για να τα καθαρίσουν.

Πριν από τη Βενεζουέλα, υπήρχε η Γάζα και η ευρύτερη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ βγήκε νικητής από την αμμοδόχο του και διακήρυξε μια εκεχειρία που δεν τηρήθηκε ποτέ και ένα σχέδιο ειρήνης που δεν θα υλοποιηθεί ποτέ. Το Ισραήλ συνεχίζει αυτό που το Διεθνές Δικαστήριο εκδικάζει επί του παρόντος ως γενοκτονία, η Χαμάς δεν έχει καμία διάθεση να αφοπλιστεί και ο πρωθυπουργός Νετανιάχου προετοιμάζεται ανοιχτά για τον δεύτερο γύρο με το Ιράν, ενώ ο Λίβανος αποσταθεροποιείται περαιτέρω.

Δεύτερον, ο εμπορικός πόλεμος με την Κίνα, οι δασμοί και η λεγόμενη «Ημέρα της Απελευθέρωσης» έχουν ξεπεραστεί τόσο γρήγορα που σχεδόν τα έχουμε ξεχάσει. Τρίτον, η «εξάλειψη» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που υποτίθεται ότι αφαιρεί την αιτία της αμερικανικής στρατιωτικής δραστηριότητας κατά του Ιράν στο σύνολό της. Τώρα, ο πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο πρόεδρος Τραμπ συζητούν δημοσίως τον δεύτερο γύρο, παρόλο που το καλοκαίρι είχε κηρυχθεί πλήρης και απόλυτη νίκη (‘obliterated’!).

 

Η ίδια μεθοδολογία της αμμοδόχου χρησιμοποιείται τώρα και για τη Βενεζουέλα, δηλώνοντας επιδεικτικά το τέλος της υπόθεσης ακριβώς εκεί όπου όλη η υπόθεση μόλις αρχίζει.

Επιδεικτικές νίκες και ανεπίλυτοι πόλεμοι

Κατ’ αρχάς, μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, δεν υπήρξε καμία «αλλαγή καθεστώτος» στη Βενεζουέλα, αλλά συνέχεια της κυβέρνησης. Η Βενεζουέλα (και, παρεμπιπτόντως, το Ιράν) δεν είναι ένα ερμητικά προσωποπαγές καθεστώς του οποίου η κατάρρευση εξαρτάται από ένα μόνο άτομο (εν προκειμένω τον Μαδούρο), όπως στη Βόρεια Κορέα ή, ιστορικά, στη Λιβύη του Καντάφι. Η εξουσία είναι ενσωματωμένη σε θεσμούς, υπηρεσίες ασφαλείας, κομματικές δομές και διεθνή δίκτυα προστασίας.

Με τον ίδιο τρόπο που η απαγωγή του καγκελαρίου Μερτς δεν θα καταστρέψει το πολιτικό σύστημα και τη διακυβέρνηση της Γερμανίας, η απομάκρυνση του επικεφαλής δεν διαλύει το σύστημα. Ως εκ τούτου, η διακυβέρνηση της Βενεζουέλας συνεχίζεται απλώς υπό την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, μια μακροχρόνια συνεργάτιδα του Τσάβες.

Ο πρόεδρος Τραμπ σημείωσε ότι αυτή ήταν η πρώτη επίθεση και ότι ελπίζει να μην χρειαστεί δεύτερη, και ότι η Ροντρίγκεζ πρέπει να «κάνει το σωστό», δηλαδή να υπακούσει στις εντολές των ΗΠΑ. Διαφορετικά, «θα πληρώσει πολύ ακριβά, πιθανώς περισσότερο από τον Μαδούρο» -με άλλα λόγια, ο Τραμπ απειλεί να επιστρέψει στην αμμοδόχο για δεύτερη κατάθεση.

Εμπλοκή στον πόλεμο κάτω από ξένες σημαίες

 Του Γιώργου Μαργαρίτη*

Παρακολουθώντας τις τρέχουσες εξελίξεις µπορούµε πλέον να εξηγήσουµε τους χρησµούς του κ. ∆ένδια.

Ο πρόεδρος Μακρόν, είναι βέβαιο, δεν θα καταγραφεί στην Ιστορία ως ο πλέον δηµοφιλής ηγέτης της Γαλλίας. Εδώ και πολύ καιρό κυβερνά τη χώρα του µε ιδιόµορφους, συνταγµατικά και θεσµικά, τρόπους αναζητώντας ισορροπίες που θα τον κρατήσουν στην εξουσία. Σε αυτό το πεδίο δεν είναι µόνος του. Πολλοί Ευρωπαίοι οµόλογοί του βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση. Ο ηµέτερος κ. Μητσοτάκης είναι ένας από αυτούς.

Οι ηγέτες αυτής της κατηγορίας αναζητούν άλλους τρόπους για να καταγραφούν στην Ιστορία ερήµην της ανύπαρκτης δηµοφιλίας τους. Ο πλέον διακριτός από αυτούς είναι η εµπλοκή της χώρας τους σε έναν µεγάλο πόλεµο. Ο εχθρός έχει βρεθεί, είναι η Ρωσία. Η ευκαιρία, η αφορµή, αναζητείται. Ισως η έκκληση του Ζελένσκι για διεθνή διασφάλιση συνθηκών ασφαλείας ενόψει εκλογών στην Ουκρανία να είναι η επιζητούµενη ευκαιρία. Με το πρόσχηµα της διασφάλισης της εκλογικής διαδικασίας, ευρωπαϊκά στρατεύµατα θα βρεθούν στο έδαφος της χώρας.

Καθώς η ευκαιρία παρουσιάστηκε, οι σχετικές διαδικασίες επιταχύνθηκαν. Η Γαλλία έθεσε τα στρατεύµατά της σε ετοιµότητα και ανήγγειλε µεγάλες στρατιωτικές ασκήσεις στον Βορρά, σε έδαφος που µοιάζει πολύ µε το ουκρανικό. Αιχµή του δόρατος θα είναι µια µεγάλη µονάδα του γαλλικού στρατού, η 7η Ταξιαρχία Αρµάτων. Εδώ, ξαφνικά µεν, αναµενόµενα δε, εµφανίζεται ο ελληνικός παράγοντας. Είναι γνωστό ότι η Γαλλία δεν έχει επαρκή αριθµό ετοιµοπόλεµων αρµάτων µάχης. Η Ελλάδα έχει – ή λέει ότι έχει. Οπότε µε περηφάνια ανακοινώθηκε η συµβολή της.

"Φιλελεύθερη δημοκρατία", μια αντίφαση εν τοις όροις

Η έννοια της «φιλελεύθερης δημοκρατίας» έχει γίνει σήμερα ένα από τα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα αξιώματα της δυτικής πολιτικής κουλτούρας. Εντούτοις, αν εξετάσουμε τη φιλοσοφική και πολιτειακή βάση του όρου, αναδεικνύονται βαθιές αντιφάσεις που αφορούν την ίδια την έννοια της δημοκρατίας. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να αναδείξει γιατί οι θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας—ισονομία, ισοψηφία και αρχή της πλειοψηφίας—συγκρούονται με τους θεσμούς και τις πρακτικές που χαρακτηρίζουν τις φιλελεύθερες δημοκρατίες, κυρίως στη Δύση. Και για να το έχουμε καθαρό, εδώ θα μιλήσουμε αποκλειστικά για τον πολιτικό, και όχι τον οικονομικό φιλελευθερισμό.

Η ουσία της δημοκρατίας

Η δημοκρατία, είναι ένα απλό πολίτευμα που βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές: την ισονομία, την ισοψηφία και την αρχή της πλειοψηφίας. Αν αυτές οι αρχές εφαρμόζονται με συνέπεια, τότε έχουμε μια πραγματικά δημοκρατική κοινωνία, ανεξάρτητα από το πόσο «έξυπνες» ή «ηθικές» θεωρούνται οι αποφάσεις της πλειοψηφίας. Το κεντρικό ζήτημα της δημοκρατίας δεν είναι το ποιο είναι το σωστό ή το λάθος, ούτε η προστασία κάποιας μειοψηφίας (αν και αυτό το εξασφαλίζει ήδη η ισονομία), αλλά το ποιός έχει το δικαίωμα να αποφασίζει. Οτιδήποτε αποστερεί από την πλειοψηφία το τελικό δικαίωμα λήψης αποφάσεων, παραβιάζει τη δημοκρατία.

Ισονομία σημαίνει ότι οι νόμοι εφαρμόζονται σε όλους το ίδιο, ανεξαρτήτως θέσης ή δύναμης. Ισοψηφία σημαίνει ότι η ψήφος κάθε πολίτη μετράει ακριβώς το ίδιο. Η αρχή της πλειοψηφίας διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται σύμφωνα με τη βούληση της πλειοψηφίας, χωρίς αυτή να περιορίζεται αυθαίρετα από μικρές ή «πεφωτισμένες» μειοψηφίες.

Ο φιλελευθερισμός και η δημοκρατία: θεμελιώδης αντίφαση

Ο φιλελευθερισμός, ως πολιτειακή και ιδεολογική κατεύθυνση, εστιάζει κυρίως στην προστασία συγκεκριμένων δικαιωμάτων των ατόμων ("ατομικά δικαιώματα", λες και τα άτομα δεν είναι κοινωνικοί δρώντες) και στην εξασφάλιση σταθερότητας των οικονομικών και κοινωνικών ελίτ ("σταθερές κυβερνήσεις"). Αυτό δημιουργεί μια θεμελιώδη αντίφαση με τις αρχές της δημοκρατίας:

1. Προνομιακή αξία της μειοψηφίας: Ο φιλελευθερισμός θεωρεί ότι ορισμένα δικαιώματα της μειοψηφίας είναι υπέρτερα και πρέπει να προστατεύονται ακόμα και αν η πλειοψηφία διαφωνεί με την ύπαρξη τους. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ισονομία και την ισοψηφία.

2. Ολιγαρχική διαχείριση εξουσίας: Σε φιλελεύθερα καθεστώτα, η πλειοψηφία συχνά περιορίζεται από θεσμούς που ελέγχονται από οικονομικές ή πολιτικές ελίτ. Τέτοιες δομές, ενώ παρουσιάζονται ως δημοκρατικές, στην πραγματικότητα μετατρέπουν τη διακυβέρνηση σε «ανταγωνισμό ελίτ», όπως παραδέχονται ακόμη και θεωρητικοί του φιλελευθερισμού όπως ο Σουμπέτερ.

3. Αποκοπή από την πλειοψηφία: Ιστορικά, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες περιορίζουν τη συμμετοχή: Αρχικά δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο οι κατόχοι ακίνητης ιδιοκτησίας, οι γυναίκες απέκτησαν δικαιώματα πολύ αργότερα, και οι μειονότητες όπως οι Μαύροι στις ΗΠΑ και η Νότια Αφρική αποκλείονταν συστηματικά. Αυτό δείχνει ότι η φιλελεύθερη θεώρηση είναι δομικά ασύμβατη με τη δημοκρατία.

Ο φιλελευθερισμός περιορίζει θεσμικά την πλειοψηφία

Ακόμη και καθαρά θεωρητικά, ο φιλελευθερισμός επιδιώκει να θεσμοθετήσει περιορισμούς στα δικαιώματα της πλειοψηφίας.

Στο προσκήνιο ξανά ο κίνδυνος τρίτου παγκόσμιου και πυρηνικού πολέμου

*Του Δημήτρη Κωσταντακόπουλου

Τo παρακάτω άρθρο γράφτηκε λίγο πριν από την ανακοίνωση του σχεδίου Τραμπ για την Παλαιστίνη, δηλαδή της απαίτησης από τους Παλαιστινίους να παραδοθούν στο Ισραήλ. Όπως και την προηγούμενη φορά που εκτοξεύτηκαν απειλές κατά της Ρωσίας από τον Τραμπ, , οι ανακοινώσεις για την Παλαιστίνη (όπως και η διαβεβαίωση που «επετράπη» στον Ζελένσκι να κάνει ότι το Ισραήλ παρέδωσε στην Ουκρανία πυραύλους Patriot ) επιβεβαιώνουν ξανά την οργανική ενότητα των δύο «μετώπων» (Ουκρανία και Μέση Ανατολή) του πολέμου για τη διάσωση και την επιβεβαίωση με κάθε μέσο της παγκόσμιας κυριαρχίας της Δύσης στην πιο εξτρεμιστική εκδοχή της.

Το δίδυμο Νετανιάχου και Τραμπ απειλεί τη Ρωσία ώστε να του επιτραπεί η απρόσκοπτη κατάληψη όλης της Μέσης Ανατολής με την καταστροφή των Παλαιστινίων, της Χεζμπολάχ και του Ιράν και τη δημιουργία του Μείζονος Ισραήλ στην περιοχή αυτή. Ταυτόχρονα βέβαια οι ανακοινώσεις Τραμπ και Νετανιάχου αποσκοπούν να προκαλέσουν ρωγμή στην παγκόσμια εξέγερση κατά του Ισραήλ που κορυφώνεται με την προσέγγιση ενός στόλου από δεκάδες πλοία στη Γάζα αντιπαραθέτοντας την κοινή γνώμη με τις κυβερνήσεις των κρατών.

Ένας πόλεμος του Πούτιν κατά του ΝΑΤΟ, θα κοστίσει ενάμισι τρισεκατομμύριο δολάρια, διαβάζω στο Bloomberg. Αφήνω κατά μέρος το ότι, προς το παρόν, ο μόνος πόλεμος που πράγματι υπάρχει είναι αυτός του ΝΑΤΟ κατά του Πούτιν. Μα δεν καταλαβαίνει η σύνταξη του αμερικανικού ειδησεογραφικού πρακτορείου ότι μια πλήρης σύγκρουση Ρωσίας και ΝΑΤΟ σημαίνει την οριστική εξαφάνιση της ανθρωπότητας, ότι απλώς δεν έχει νόημα να συζητάμε το κόστους μιας τέτοιας σύγκρουσης, ότι δεν θα υπάρχει ούτε ο κόσμος ούτε τα δολλάρια μετά από μια τέτοια σύγκρουση; Δεν γνωρίζει αυτό στο οποίο συμφώνησαν ο γενικός γραμματέας του ΚΚΣΕ Νικήτα Χρουστσόφ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζον Κένεντι, ότι δηλαδή οι τυχόν επιζώντες από μια τέτοια σύγκρουση θα ζηλεύουν τους πεθαμένους;

Βλαμμένοι είναι οι συντάκτες του Bloomberg; Το βέβαιο είναι ότι οι συντάκτες αυτού του μέσου θέλουν να μην καταλαβαίνουν οι δυτικοί πολίτες τι συμβαίνει, ώστε να μην αγανακτήσουν με τις πολεμοχαρείς κυβερνήσεις τους.

Η αποστασιοποίηση από τη Δύση ως προϋπόθεση αυτοσυντήρησης της Ελλάδας

Eίναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθεί μια ψυχική και διανοητική απόσταση από τη Δύση, όχι απλώς για λόγους ηθικής ή συμφέροντος αλλά κυρίως για λόγους αυτοσυντήρησης.

Οι κεντρικές δυτικές κοινωνίες, με προεξέχουσα την αμερικανική, είναι βαθύτατα άρρωστες. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο αυτό, δηλαδή το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην ασθένειά τους και στη διάγνωσή της αλλά, επιπλέον, και στην αδυναμία θεραπείας τους. Στις άρρωστες κεντρικές κοινωνίες της Δύσης η πολιτική δε λειτουργεί πλέον ως θεραπεία αλλά ως δηλητήριο. Οι κοινωνίες αυτές έχουν χάσει την επαφή με μια ιστορική παράδοση -την οποία, δυστυχώς, κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε και εμείς- όπου η πολιτική λειτουργούσε ως θεραπεία.

Η ελληνική κοινωνία δε μοιράζεται αυτονόητα ούτε τα ίδια συμφέροντα, ούτε διαπερνάται από την ίδια ηθική ούτε έχει τις ίδιες ανάγκες με αυτές τις κοινωνίες. Ούτε η αυτοκατανόηση αυτών των κοινωνιών και η πρόσληψη του κόσμου ταυτίζεται με τη δική μας αυτοκατανόηση και τον τρόπο που εμείς προσλαμβάνουμε τον κόσμο. Ούτε ο δικός μας προσανατολισμός στον κόσμο, που πρέπει να έχει ως τέλος και σκοπό τη δική μας αυτοσυντήρηση, συμπίπτει με τον δικό τους. Εκτιμώ ότι, σταδιακά, αυτή η συνειδητοποίηση γίνεται ολοένα και πιο έντονη, ακόμα και αν δεν ομολογείται ανοιχτά.

Αν είναι να διαλυθεί ή να θυσιαστεί μια κοινωνία, ας το κάνει τουλάχιστον υπερασπιζόμενη τα δικά της συμφέροντα, τη δική της ηθική και για χάρη της δικής της αυτοσυντήρησης.

Η χώρα πρέπει και οφείλει να αποκτήσει, ή το λιγότερο να συνειδητοποιήσει ότι χρειάζεται, μια δική της πολιτική και ηθική κουλτούρα που θα αποστασιοποιείται από το χάος και την παράνοια που εξάγουν κεντρικές δυτικές κοινωνίες, και ιδίως η αμερικανική. Η συνεχής εισαγωγή δυτικών και ιδιαίτερα αμερικανικών πολιτικών και ιδεολογικών ζητημάτων και θεματολογιών στην Ελλάδα δεν προσφέρει τίποτα ουσιαστικό στην κοινωνία και τη χώρα. Μπορεί να έχει προσφέρει στη διαμόρφωση τοπικών επιτροπών, παραρτημάτων και αντιπροσώπων ξένων πολιτικών, οικονομικών και ιδεολογικών κέντρων επιρροής στην Ελλάδα, αλλά όχι στην ίδια την ελληνική κοινωνία.

Τα παραμύθια του Βέμπερ: Πώς ο καπιταλισμός ΔΕΝ γεννήθηκε από τον προτεσταντισμό

-Πόσες φορές έχουμε ακούσει την περίφημη θεωρία του Μαξ Βέμπερ ότι τάχα «ο καπιταλισμός γεννήθηκε από την προτεσταντική ηθική»; Ότι η εργατικότητα, η αποταμίευση και η πειθαρχία του καλβινισμού έφτιαξαν το πνεύμα που χρειαζόταν για να ξεκινήσει η νεότερη οικονομία;

Ακούγεται ωραίο, αλλά είναι όλο λάθος. 

Η θεωρία του Βέμπερ είναι ιδεαλιστική, αντιστρέφει την πραγματικότητα και κρύβει τον πραγματικό ταξικό χαρακτήρα του καπιταλισμού.

---

1. Η μεγάλη αντιστροφή: όταν το κάρο μπαίνει μπροστά από τα βόδια

• Ο Βέμπερ μας λέει: πρώτα οι άνθρωποι πίστεψαν στον Θεό με «προτεσταντικό τρόπο» και μετά άρχισαν να δημιουργούν τον καπιταλισμό.
• Ο Μαρξ μάς λέει: πρώτα αλλάζουν οι υλικές σχέσεις παραγωγής, και μετά η ιδεολογία τις ακολουθεί.

Η ιστορία δείχνει ότι ο Βέμπερ γύρισε το πράγμα ανάποδα. Ο καπιταλισμός δεν γεννήθηκε επειδή κάποιοι πίστεψαν στην αξία της δουλειάς· γεννήθηκε από την ανάπτυξη του εμπορίου, τις αγορές, την τραπεζική ενασχόληση, την αποικιοκρατία και –ας μην το ξεχνάμε– την πρωταρχική συσσώρευση, δηλαδή την πιο ωμή βία.

---

2. Τα ιστορικά παραδείγματα που «καίνε» τη θεωρία του Βέμπερ

Καθολική Ιταλία: ο καπιταλισμός πριν τον Λούθηρο

Πολύ πριν ο Λούθηρος καρφώσει τις 95 θέσεις του στη Βιτεμβέργη, η Φλωρεντία, η Γένοβα και η Βενετία είχαν ήδη τράπεζες, εμπορικές δημοκρατίες και μορφές αστικής εξουσίας. Όλα αυτά σε καθολικό πλαίσιο.

Γαλλία: η πιο «αστική» επανάσταση σε καθολικό έδαφος

Η Γαλλική Επανάσταση (1789) έφερε στο προσκήνιο την αστική τάξη και γκρέμισε τη φεουδαρχία. Ούτε προτεσταντισμός, ούτε Καλβίνος: καθαρό καθολικό υπόβαθρο, αλλά με υλικές συνθήκες που ωθούσαν στην αστική επανάσταση.

"Αξιοκρατίας" το ανάγνωσμα....

 Η κυριαρχία των βλακών και η οργανική αναξιοκρατία στον καπιταλισμό

Η συζήτηση γύρω από την αξιοκρατία, τη δυνατότητα δηλαδή οι κοινωνίες να αναδεικνύουν τους ικανότερους σε θέσεις ευθύνης και κύρους, συνοδεύεται πάντοτε από έναν βαθύτατο σκεπτικισμό. Από την εποχή του Κωνσταντίνου Λεμπέση, που έγραψε το περίφημο δοκίμιο «Η σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω κοινωνικώ βίω», μέχρι σύγχρονες αναλύσεις για τον ρόλο των ελίτ, επανέρχεται το ερώτημα: μήπως το σύστημα που ονομάζουμε καπιταλισμό όχι μόνο δεν ευνοεί την αξιοκρατία, αλλά αντίθετα παράγει συστηματικά αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «δικτατορία των βλακών»; [1]

---

Η έννοια του «βλάκα» και η κοινωνική του ισχύς

Ο Λεμπέσης δεν περιορίζεται σε έναν απλό χλευασμό των αδαών. Η δική του ανάλυση είναι πιο διαυγής: ο βλάξ είναι επικίνδυνος όταν συνδυάζει την έλλειψη κρίσης με κοινωνική ισχύ, πλούτο ή θεσμική εξουσία. Στις κατώτερες τάξεις, όπως παρατηρεί, η «φυσική επιλογή» αποτρέπει σε μεγάλο βαθμό την επιβίωση της βλακείας σε ηγετικές θέσεις, αφού η καθημερινότητα της εργασίας και της ανάγκης απαιτεί ικανότητες. Όταν όμως ένας βλάξ κληρονομεί πλούτο ή καταλαμβάνει θέση εξουσίας, τότε η ζημία είναι τεράστια, καθώς οι αποφάσεις του επηρεάζουν πολλούς. [2]

Η βασική παρατήρηση του Λεμπέση βρίσκει απήχηση σε πολλά παραδείγματα της νεότερης ιστορίας. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που άτομα με εμφανή αδυναμία κατανόησης σύνθετων ζητημάτων βρέθηκαν επικεφαλής επιχειρήσεων ή ακόμη και κρατών, απλώς και μόνο λόγω καταγωγής, οικογενειακών δεσμών ή τυχαίων συγκυριών.

---

Ο ιδιωτικός τομέας και η καχυποψία προς την ικανότητα

Η επικρατούσα αντίληψη υποστηρίζει ότι ο ιδιωτικός τομέας είναι ο κατεξοχήν χώρος της αξιοκρατίας: εκεί, λέγεται, οι ικανότεροι προάγονται, καθώς η αγορά «τιμωρεί» την αναποτελεσματικότητα. Όμως η εμπειρία δείχνει κάτι διαφορετικό. Στις μεγάλες εταιρείες, ο ανταγωνισμός δεν αφορά μόνο τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες, αλλά και τις εσωτερικές σχέσεις εξουσίας. Ένας υφιστάμενος που ξεχωρίζει για τις ικανότητές του δεν εκλαμβάνεται απαραίτητα ως μελλοντικός ηγέτης, αλλά συχνά ως απειλή για τον προϊστάμενο του. [3]