Το σύνθημα της ειρήνης, κατά τη γνώμη μου, στη δοσμένη στιγμή δεν είναι σωστό. Είναι μικροαστικό, παπαδίστικο σύνθημα. Το προλεταριακό σύνθημα πρέπει να είναι: Εμφύλιος πόλεμος.
Αντικειμενικά από τη ριζική αλλαγή στην κατάσταση της Ευρώπης βγαίνει ένα τέτοιο σύνθημα για την εποχή του μαζικού πολέμου. Το ίδιο σύνθημα βγαίνει και από την απόφαση της Βασιλείας.
Εμείς δεν μπορούμε να «υποσχεθούμε» εμφύλιο πόλεμο ούτε και να τον «επιβάλλουμε με διάταγμα», όμως είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε δουλειά -στην ανάγκη και πολύ μακρόχρονη- προς την κατεύθυνση αυτή
Πρωτοδημοσιεύτηκε το 1924 στη Λενινιστική Συλλογή, τόμ. II.
Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι η ειρήνη. Αυτήν την θέλουν όλοι "ακόμη και ο Νικόλαος ο αιματοβαμένος" όπως πολύ δηκτικά επισημαίνει ο Λένιν. Το ζήτημα είναι ειρήνη "με ποιούς όρους";
Σχετικά με το ζήτημα του συνθήματος της «ειρήνης».
Ένα ενδιαφέρον άρθρο του Μπέρνσταΐν στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Neue Zeit δείχνει ότι στην Αγγλία, όπου η αστική τάξη είναι καθόλα εξυπνότερη, πιο ελεύθερη απ' όλους κτλ., υπάρχει ρεύμα υπέρ της ειρήνης από την άποψη του αρχιοπορτουνισμού. Δηλαδή η ειρήνη εγγυάται καλύτερα την «κοινωνική ειρήνη», δηλαδή την υποταγή του προλεταριάτου στην αστική τάξη, την καθησύχαση του προλεταριάτου, τη συνέχιση της ύπαρξης του καπιταλισμού. Ο Μπέρνσταΐν αυτό δεν το ανέπτυξε. Όμως είναι ολοφάνερο ότι τέτοιοι ειρηνοποιοί υπάρχουν πολλοί ανάμεσα στους φιλελεύθερους και στους ριζοσπάστες αστούς όλων των χωρών.
Προσθέστε σ'αυτό
(1) ότι όλοι οι σοβινιστές είναι επίσης υπέρ της ειρήνης (μόνο κάτω από ποιους όρους) -όμως στο λογοκρινόμενο Τύπο δε θα αφήσουν να μιλήσουμε για τους δικούς μας όρους!
(2) ότι οι αυλές -η γερμανική και η ρωσική- είναι επίσης (μυστικά σήμερα, μισοανοιχτά αύριο) υπέρ ιδιαίτερης ειρήνης αναμεταξύ τους·
(3) ότι όλοι οι συναισθηματικοί αστοί και μικροαστοί είναι «υπέρ της ειρήνης» από αντεπαναστατική, μικροαστική, δουλική κτλ. άποψη.



