Ναι, αλλά οι μουλάδες...

Οι τελευταίες εξελίξεις, αλλά και οι συζητήσεις που φουντώνουν σήμερα με αφορμή την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις απειλές ενάντια στο Ιράν, καθώς και τη διαρκή πίεση προς χώρες όπως η Κούβα, η Κολομβία και το Μεξικό, δεν είναι ούτε μεμονωμένα περιστατικά ούτε «παρεξηγήσεις» της διεθνούς πολιτικής. Αντίθετα, αποτελούν κομμάτια ενός ευρύτερου παζλ, στο οποίο το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποιος έχει την ισχύ και ποιος όχι.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο επανέρχονται δύο θεμελιώδη ερωτήματα: Ισχύει το διεθνές δίκαιο για όλους ή μόνο για όσους δεν μπορούν να το παραβιάσουν; Και ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει ποια κυβέρνηση θα έχει μια χώρα; Οι λαοί ή οι ιμπεριαλιστές;

Το παρόν κείμενο επιχειρεί να απαντήσει καθαρά και χωρίς υπεκφυγές. Πρώτον, ότι το διεθνές δίκαιο ισχύει για τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν μας αρέσουν ή όχι οι κυβερνήσεις τους. Και δεύτερον, ότι το ποια κυβέρνηση ή ποιο πολιτικό σύστημα θα έχει μια χώρα είναι αποκλειστικό δικαίωμα του λαού της και κανενός άλλου.

Το διεθνές δίκαιο δεν είναι «à la carte»

Το διεθνές δίκαιο δημιουργήθηκε για να βάλει όρια στη δύναμη, όχι για να τη νομιμοποιεί. Η βασική του αρχή είναι απλή: όλα τα κράτη είναι νομικά ίσα. Δεν υπάρχουν κράτη «πρώτης» και «δεύτερης» κατηγορίας, τουλάχιστον στα χαρτιά. Αυτή η αρχή κατοχυρώθηκε ρητά με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ μετά τη φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ακριβώς για να αποτραπεί η αυθαιρεσία των ισχυρών.

Στην πράξη, όμως, βλέπουμε συχνά το αντίθετο. Το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται σαν μενού: κρατάμε ό,τι μας βολεύει και αγνοούμε ό,τι μας περιορίζει. Αν μια κυβέρνηση είναι «φιλική», τότε γίνεται σεβαστή η κυριαρχία της. Αν είναι «εχθρική», τότε ξαφνικά εμφανίζονται θεωρίες περί «παρέμβασης», «αλλαγής καθεστώτος» ή «εξαγωγής δημοκρατίας».

Όμως το διεθνές δίκαιο δεν αναγνωρίζει κυβερνήσεις με βάση την ιδεολογία τους ή τις συμμαχίες τους. Αναγνωρίζει κράτη.

Αΐσα Καντάφι: Ω λαέ του Ιράν, ακλόνητε κι ερωτευμένε με την Ελευθερία!

«Ω λαέ του Ιράν, ακλόνητε κι ερωτευμένε με την Ελευθερία! 

Σας μιλάω με μια καρδιά γεμάτη καταστροφή, πόνο και προδοσία. Η δική μου είναι η φωνή μιας γυναίκας που είδε την καταστροφή της χώρας της, όχι στα χέρια ανοιχτών εχθρών, αλλά αφού παγιδεύτηκε από τα απατηλά χαμόγελα της Δύσης και τις ψεύτικες υποσχέσεις της.
Σας προειδοποιώ να μην πέσετε θύματα των ψεύτικων λόγων και συνθημάτων των Δυτικών ιμπεριαλιστών. 

Κάποτε είπαν στον πατέρα μου, τον Συνταγματάρχη Καντάφι: "Αν εγκαταλείψετε τα πυρηνικά και πυραυλικά σας προγράμματα, οι πόρτες του κόσμου θα ανοίξουν για εσάς". Ο πατέρας μου, με καλές προθέσεις και πίστη στον διάλογο, επέλεξε την οδό των παραχωρήσεων. 

Αλλά στο τέλος, είδαμε πώς οι βόμβες του ΝΑΤΟ μετέτρεψαν τη γη μας σε ερείπια. Η Λιβύη πνίγηκε στο αίμα και ο λαός της παγιδεύτηκε στη φτώχεια, την εξορία και την καταστροφή.
Ιρανοί αδελφοί και αδελφές μου, το θάρρος, η αξιοπρέπεια και η ανθεκτικότητά σας απέναντι στις κυρώσεις και τον οικονομικό πόλεμο είναι απόδειξη της τιμής και της αληθινής ελευθερίας του έθνους σας.

Το να κάνετε παραχωρήσεις στον εχθρό δεν φέρνει τίποτα άλλο παρά καταστροφή, διχασμό και βάσανα.

Τα μαθηματικά της αποτυχίας – Οι ΗΠΑ επιχείρησαν 66 ανατροπές κυβερνήσεων, αλλά…

Η Λίντσεϊ Ο’Ρουρκ για πρώτη φορά χτένισε τα έργα και ημέραι των αμερικανικών επεμβάσεων σε ξένα κράτη και τα ευρήματά της θα έπρεπε να είναι «ευαγγέλιο» για την Ουάσιγκτον: Οι ανατροπές κυβερνήσεων απλά δεν λειτουργούν.

Μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε πως η χώρα του θα «αναλάβει τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας για κάποιο διάστημα μέχρι να μπορέσουμε να κάνουμε μια ασφαλή, σωστή και συνετή μετάβαση». Το ιστορικό ανάλογων κινήσεων προκατόχων του δείχνει πόσο άδικο έχει.

Έχοντας σκαλίσει τα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, το National Security Archive και αρκετές προεδρικές βιβλιοθήκες, η επίκουρη καθηγήτρια στο Κολέγιο της Βοστώνης, Λίντσεϊ Ο’Ρουρκ δημιούργησε ένα σύνολο δεδομένων με όλες τις φορές που οι ΗΠΑ παρενέβησαν μυστικά για να ανατρέψουν κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Σύμφωνα με την έρευνά της, οι ΗΠΑ έχουν επιχειρήσει 66 φορές να ανατρέψουν καθεστώτα ώστε να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος. Από αυτές, οι 40 απέτυχαν και οι 26 πράγματι έφεραν μια κυβέρνηση στην εξουσία, η οποίες όμως όπως θα δούμε παρακάτω δεν άντεξαν.

Στις 66 περιπτώσεις αλλαγής καθεστώτος, περίπου το 70% αφορούσε απλώς αλλαγή της ηγεσίας και το υπόλοιπο 30% προσπάθειες αλλαγής του ίδιου του πολιτεύματος.

Πέντε ήταν οι βασικές τακτικές των Αμερικανών σύμφωνα με την έρευνά της: δολοφονίες, υποστήριξη πραξικοπημάτων, χειραγώγηση και προσπάθειες επηρεασμού ξένων εκλογών, στήριξη ξένων αντιπολιτευόμενων ομάδων στις προσπάθειές τους να ανατρέψουν κυβερνήσεις, και προσπάθειες πρόκλησης «δημοκρατικών επαναστάσεων» σε αυταρχικά κράτη.

«-Πονάτε μαδουραίοι;»

Το έτος 2026 ξεκίνησε με έναν νέο πόλεμο, διότι περί αυτού πρόκειται: την εισβολή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του αρχηγού κράτους της. Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει εντυπωσιακά με τον τρόπο που ανακουφίζονται οι γάτες.

Τα οικόσιτα αιλουροειδή μας ανακοινώνουν την επικείμενη πρωτοβουλία τους με πομπώδη τελετουργία, εισέρχονται στην αμμοδόχο με αυτοπεποίθηση, ξύνουν την άμμο σαν να προετοιμάζουν κάτι σημαντικό, αφήνουν στα γρήγορα ένα μικρό αλλά δυσάρεστο δώρημα και στη συνέχεια ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας τους για να το καλύψουν θεατρικά με άμμο -μόνο για να απομακρυνθούν με την ουρά ψηλά, δηλώνοντας «νίκη» και διακηρύσσοντας ότι η δουλειά έχει τελειώσει.

Ακριβώς όπως οι δηλώσεις νίκης του προέδρου Τραμπ, αυτό που παραμένει δεν έχει επιλυθεί ούτε βελτιωθεί, απλώς έχει συγκαλυφθεί, προορισμένο να επανεμφανιστεί τη στιγμή που κάποιος άλλος θα μπει στο δωμάτιο. Επιπλέον, δεν μυρίζει καλά. Η επιτέλεση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τα επακόλουθα, που μένουν σε άλλους για να τα καθαρίσουν.

Πριν από τη Βενεζουέλα, υπήρχε η Γάζα και η ευρύτερη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ βγήκε νικητής από την αμμοδόχο του και διακήρυξε μια εκεχειρία που δεν τηρήθηκε ποτέ και ένα σχέδιο ειρήνης που δεν θα υλοποιηθεί ποτέ. Το Ισραήλ συνεχίζει αυτό που το Διεθνές Δικαστήριο εκδικάζει επί του παρόντος ως γενοκτονία, η Χαμάς δεν έχει καμία διάθεση να αφοπλιστεί και ο πρωθυπουργός Νετανιάχου προετοιμάζεται ανοιχτά για τον δεύτερο γύρο με το Ιράν, ενώ ο Λίβανος αποσταθεροποιείται περαιτέρω.

Δεύτερον, ο εμπορικός πόλεμος με την Κίνα, οι δασμοί και η λεγόμενη «Ημέρα της Απελευθέρωσης» έχουν ξεπεραστεί τόσο γρήγορα που σχεδόν τα έχουμε ξεχάσει. Τρίτον, η «εξάλειψη» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που υποτίθεται ότι αφαιρεί την αιτία της αμερικανικής στρατιωτικής δραστηριότητας κατά του Ιράν στο σύνολό της. Τώρα, ο πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο πρόεδρος Τραμπ συζητούν δημοσίως τον δεύτερο γύρο, παρόλο που το καλοκαίρι είχε κηρυχθεί πλήρης και απόλυτη νίκη (‘obliterated’!).

 

Η ίδια μεθοδολογία της αμμοδόχου χρησιμοποιείται τώρα και για τη Βενεζουέλα, δηλώνοντας επιδεικτικά το τέλος της υπόθεσης ακριβώς εκεί όπου όλη η υπόθεση μόλις αρχίζει.

Επιδεικτικές νίκες και ανεπίλυτοι πόλεμοι

Κατ’ αρχάς, μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, δεν υπήρξε καμία «αλλαγή καθεστώτος» στη Βενεζουέλα, αλλά συνέχεια της κυβέρνησης. Η Βενεζουέλα (και, παρεμπιπτόντως, το Ιράν) δεν είναι ένα ερμητικά προσωποπαγές καθεστώς του οποίου η κατάρρευση εξαρτάται από ένα μόνο άτομο (εν προκειμένω τον Μαδούρο), όπως στη Βόρεια Κορέα ή, ιστορικά, στη Λιβύη του Καντάφι. Η εξουσία είναι ενσωματωμένη σε θεσμούς, υπηρεσίες ασφαλείας, κομματικές δομές και διεθνή δίκτυα προστασίας.

Με τον ίδιο τρόπο που η απαγωγή του καγκελαρίου Μερτς δεν θα καταστρέψει το πολιτικό σύστημα και τη διακυβέρνηση της Γερμανίας, η απομάκρυνση του επικεφαλής δεν διαλύει το σύστημα. Ως εκ τούτου, η διακυβέρνηση της Βενεζουέλας συνεχίζεται απλώς υπό την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, μια μακροχρόνια συνεργάτιδα του Τσάβες.

Ο πρόεδρος Τραμπ σημείωσε ότι αυτή ήταν η πρώτη επίθεση και ότι ελπίζει να μην χρειαστεί δεύτερη, και ότι η Ροντρίγκεζ πρέπει να «κάνει το σωστό», δηλαδή να υπακούσει στις εντολές των ΗΠΑ. Διαφορετικά, «θα πληρώσει πολύ ακριβά, πιθανώς περισσότερο από τον Μαδούρο» -με άλλα λόγια, ο Τραμπ απειλεί να επιστρέψει στην αμμοδόχο για δεύτερη κατάθεση.