Καλωσήλθατε στον Fadomduck2

To παρόν ιστολόγιο αποτελεί φυσική συνέχεια του Fadomduck στο οποίο θα βρείτε συλλογές κειμένων, παραπομπές σε ηλεκτρονικές διευθήνσεις με πολιτικά βιβλία και μουσική, καθώς και μια αρκετά μεγάλη συλλογή με αφίσσες από την Σοβιετική Ενωση (μέχρι και το 1956). Αρχείο με τα άρθρα του Fadomduck #1 θα βρείτε εδώ. O Fadomduck2 όπως και ο προκάτοχος του δηλώνει πως αν και ντρέπεται να κρύψει τις συμπάθειες του, δεν εκπροσωπεί καμμία συλλoγικότητα, παρά μόνο τον εαυτό του. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του στο alepotrypa200@gmail.com

Πέμπτη, 2 Οκτωβρίου 2014

Τι θα είχε συμβεί εάν δεν έβαζαν ταφόπλακα στους σοβιετικούς υπολογιστές

Παρ’ ότι οι σοβιετικοί υπολογιστές ουδόλως υστερούσαν από τους Δυτικούς, η σοβιετική ηγεσία, με μια απερίσκεπτη απόφαση, «ενταφίασε» τα σχέδια ανάπτυξής τους. Αν η ΕΣΣΔ συνέχιζε, τότε θα είχε δημιουργήσει τον καλύτερο προσωπικό υπολογιστή στον κόσμο.

Αμέσως μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, τη σοβιετική κυβέρνηση, υπό τον Στάλιν, απασχόλησε η ανάγκη για τεχνική εξέλιξη στη βιομηχανία και επιστήμη. Ο Ψυχρός Πόλεμος, εξάλλου, απαιτούσε την κινητοποίηση του πνευματικού δυναμικού του έθνους. Ως τις αρχές της δεκαετίας του ΄50 είχε δημιουργηθεί στην ΕΣΣΔ μια σύγχρονη βιομηχανία υπολογιστών, η οποία ήταν εφάμιλλη σε επίπεδο ανάπτυξης με την αμερικανική.

Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του ΄70, η ηγεσία της χώρας αποφάσισε να σταματήσει τα -μοναδικών χαρακτηριστικών- προγράμματα και να ασχοληθεί με την πειρατική αντιγραφή των Δυτικών συστημάτων. Το αποτέλεσμα ήταν να διαλυθεί ένας ολόκληρος κλάδος, και αυτό ήταν μια απώλεια για ολόκληρο τον επιστημονικό κόσμο.

Από την ΕΣΣΔ στο μέλλον

Οι πρώτες εργασίες για τη δημιουργία μικρού ηλεκτρονικού υπολογιστή άρχισαν σ’ ένα μυστικό εργαστήριο στην τοποθεσία Θεοφάνεια κοντά στο Κίεβο το 1948. Επικεφαλής στις έρευνες ήταν ο Σεργκέι Λέμπεντεφ, διευθυντής τότε του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων Μηχανικών της ουκρανικής Ακαδημίας Επιστημών. Αυτός παρουσίασε, στοιχειοθέτησε και υλοποίησε τις βασικές αρχές του ηλεκτρονικού υπολογιστή με αποθηκευμένο στη μνήμη πρόγραμμα.

Το 1953 μια ομάδα υπό την καθοδήγηση του Λέμπεντεφ δημιούργησε τον πρώτο μεγάλο Η/Υ, τον BESM-1 (Μεγάλο Η/Υ). Αυτός συναρμολογήθηκε στη Μόσχα, στο Ινστιτούτο Μηχανικής Ακριβείας και Υπολογιστών. Ο BESM-1 δημιουργήθηκε με βάση 180 χιλιάδες διακριτά τρανζίστορ και ήταν μοναδικός διότι σε αυτόν δεν υπήρχε ούτε ένα μικροσκοπικό εξάρτημα (μικροτσίπ κλπ).

Οι προσωπικοί υπολογιστές διέθεταν επίσης ενδιαφέρουσες τεχνικές λύσεις, ιδιαίτερα στη σειρά που παρήγαγε του Ινστιτούτο Κυβερνητικής του Κιέβου, δηλαδή στους «Mir-1», «Mir-2» και «Mir-3». Επρόκειτο για πλήρεις προσωπικούς υπολογιστές της δεκαετίας του ΄60 με όλες τις απαραίτητες ιδιότητες, οικονομική μνήμη και τη δυνατότητα χρήσης για οποιαδήποτε βιομηχανική παραγωγή.
Τα πρωτότυπα σοβιετικά υπολογιστικά συστήματα δεν ήταν τυποποιημένα σε ένα ενιαίο πρότυπο, ακόμη και στα πλαίσια της ίδιας σειράς. Οι πιο σύγχρονες σειρές δεν μπορούσαν «να καταλάβουν» τους προκατόχους τους. Τα μηχανήματα δε ταίριαζαν σε κριτήρια, όπως στον όγκο δεδομένων και στο μέγεθος. Σήμερα οι επιστήμονες θεωρούν ότι, αν τα υπολογιστικά συστήματα είχαν οδηγηθεί σε ενιαία στάνταρ, τότε η ΕΣΣΔ είχε τις πιθανότητες να γίνει πρώτη παγκοσμίως στον συγκεκριμένο τομέα.

Η απουσία ενιαίων προτύπων και η λανθασμένη στρατηγική ανάπτυξης οδήγησαν ως τις αρχές της δεκαετίας του ΄70 στο να υστερεί ταχέως η ανάπτυξη του κλάδου των υπολογιστών. Τη στιγμή της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ ο κλάδος δεν ήταν σε θέση να ανταγωνιστεί με το εξωτερικό. Ο Αντρέι Ερσόφ, ένας από του δημιουργούς των τεχνολογιών υπολογιστών στην ΕΣΣΔ, δήλωνε ανοιχτά ότι αν ο ακαδημαϊκός μαθηματικός και βουλευτής Βίκτορ Γκλουσκόφ δεν σταματούσε να αναπτύσσει τη δική του σειρά «Mir», τότε θα είχε δημιουργηθεί στη Σοβιετική Ένωση ο καλύτερος προσωπικός υπολογιστής στον κόσμο.

Το μοιραίο λάθος
Το 1969, η κυβέρνηση της ΕΣΣΔ αποφάσισε να σταματήσει τα μοναδικά προγράμματα που ανέπτυσσε και να περάσει στη δημιουργία της πλατφόρμας ΙΒΜ/360, να πραγματοποιήσει δηλαδή πειρατική αντιγραφή Δυτικών συστημάτων. Όπως αναφέρει ο ιστορικός και προγραμματιστής Γιούρι Ρέβιτς, «ήταν η χειρότερη απόφαση που θα μπορούσε να ληφθεί. Για το γεγονός ότι ο κλάδος έπαψε να αναπτύσσεται, ευθύνονται η σοβιετική ηγεσία και εν μέρει οι ίδιοι οι σχεδιαστές. Το καθεστώς προτιμούσε να δανείζεται τεχνολογικές λύσεις από επιστημονικά περιοδικά της Δύσης, παρά να θέτει σε εφαρμογή όσα είχαν ανακαλυφθεί στην ΕΣΣΔ».

Σύμφωνα με τον Ρέβιτς, ήταν μια πορεία μακράς καθυστέρησης στον τομέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Τη στιγμή της κυκλοφορίας του πρώτου ενιαίου συστήματος ηλεκτρονικών υπολογιστών το 1971, οι ΗΠΑ είχαν ήδη περάσει στην επόμενη γενιά IBM/370. «Οι σχεδιαστές –αναφέρει ο ίδιος- αναγκάστηκαν να πραγματοποιήσουν έναν απίστευτο όγκο εργασίας, ο οποίος δεν ήταν μικρότερος από το να δημιουργήσουν υπολογιστές από το μηδέν, συμπεριλαμβανομένης και της μετάφρασης των προγραμμάτων καθώς και πολλά άλλα. Το αποτέλεσμα όμως, δεν ήταν το επιθυμητό, και η παγκόσμια επιστήμη έχασε πολλά εξαιτίας αυτής της απόφασης».
Τη δεκαετία του ΄80 στη βιομηχανία των υπολογιστών, όπως και σε ολόκληρο τον σοβιετικό τεχνολογικό τομέα, επικράτησε στασιμότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι υλοποιούνταν ιδέες και σχέδια των δεκαετιών 1940-1960. Τα σοβιετικά ανάλογα του ΙΒΜ αναπτύσσονταν, αλλά εγχώριες ιδέες δεν υλοποιούνταν σχεδόν καθόλου.

Ο Pentium του Πεντκόβσκι
Ο προγραμματιστής και αναλυτής Μαξίμ Μοσκόφ, δημιουργός της πρώτης ρωσικής βιβλιοθήκης Lib.ru, θυμάται τα τέλη της δεκαετίας του ΄80 – αρχές ΄90, όταν στη χώρα υπήρχαν δύο-τρία διαφορετικά είδη υπολογιστών που έμοιαζαν με κουτιά και είχαν ύψος ενάμιση μέτρο. Αυτοί χρησιμοποιούνταν τόσο για τις πράξεις που απαιτούνταν για τους μισθούς του προσωπικού, όσο και για κάποια επιστημονικά πειράματα. Είναι χαρακτηριστικό για καθέναν από αυτούς έπρεπε να απασχοληθούν 15 άτομα, προγραμματιστές, διαχειριστές και τεχνικούς, αλλά είναι γεγονός -σημειώνει- ότι με ανάλογο τρόπο λειτουργούσαν και οι υπολογιστές που φτιάχνονταν στο εξωτερικό, παρά τις κάποιες διαφορές που υπήρχαν.
Πολλοί δημιουργοί των σοβιετικών υπολογιστών έφυγαν στο εξωτερικό. Ο Βλαντίμιρ Πετκόβσκι, ο οποίος είχε εργαστεί στο Ινστιτούτο Μηχανικής Ακριβείας και Υπολογιστών «Λέμπεντεφ», έγινε ένας από τους κυριότερους κατασκευαστές μικροεπεξεργαστών της Intel. Υπό την καθοδήγησή του η εταιρία το 1993 δημιούργησε τον επεξεργαστή Pentium. Ο Πεντκόβσκι ενσωμάτωνε στα σχέδια της Intel σοβιετική τεχνογνωσία. Το 1995 η Intel κυκλοφόρησε έναν πιο σύγχρονο επεξεργαστή, τον Pentium Pro. Οι δυνατότητές του ήταν περίπου οι ίδιες με τον ρωσικό μικροεπεξεργαστή του 1990 EL-90.
Πηγή: Σύγχρονη Ρωσία

5 σχόλια:

  1. σχετικά:

    http://www.komep.gr/2005-teyxos-1/ypothhkes-gia-osoys-menoyn

    http://www.komep.gr/2005-teyxos-3/enallaktikh-lysh-sth-metarrythmish-ths-agoras-toy-1965-xoris-apodektes-sta-80xrona-apo-th-gennhsh-toy-b-m-gkloyskof

    Ορέστης Λαμπίρης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. πιο συγκεκριμένα στοιχεία:

    http://www.computerhistory.org/atchm/the-elbrus-2-a-soviet-era-high-performance-computer/

    ad

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. 1. Μην ξεχνάμε το λυσσασμένο πόλεμο των ιμπεριαλιστών για την αποκοπή όλου του σοσιαλιστικού κόσμου από την ψηφιακή τεχνολογία (COCOM).
    2. Η λύση της αντιγραφής ενός δυτικού προτύπου είχε δοκιμαστεί, με απόλυτη επιτυχία, στο στρατιωτικό τομέα (βλ. απόφαση του Στάλιν για στρατηγικά βομβαρδιστικά). Το μοντέλο προόδου μέσω του συναγωνισμού ομάδων σχεδιασμού είχε επίσης δώσει πολλές επιτυχίες στην πολεμική βιομηχανία (βλ. χωριστές απαντήσεις ΟΚΒ σε διάφορα "calls" του υπουργείου Άμυνας).
    3. Η μικροηλεκτρονική που ήταν στον πυρήνα της κατασκευής υπολογιστών είχε επίσης τις δικές της εντυπωσιακές κατακτήσεις με ειδικούς σαν αυτόν.
    4. Κατά τη γνώμη μου το βασικό φρένο μπήκε από την καθυστέρηση
    α) της μικροηλεκτρονικής, ή μάλλον των βασικών τεχνολογιών της κατασκευής μικροκυκλωμάτων, που έχουν να κάνουν με χημεία (μπάφερς πυριτίου), και μηχανική ακριβείας (μικρολιθογραφία). Στον τελευταίο τομέα ΓΛΔ και ΕΣΣΔ έπρεπε να προχωρήσουν μαζί με τη διάθεση πάρα πολλών μέσων, ωστόσο δεν αποδώθηκε καθόλου τέτοια ύψιστη προτεραιότητα
    β) της ανάπτυξης ενιαίων προτύπων (πρωτοκόλων) για δίκτυα μεταγωγής πακέτων, και
    γ) ενιαίων πλαισίων ανάπτυξης λογισμικού. Δεν είναι τυχαίο οτι στη Δύση, η ιδρυτική πράξη αυτού που σήμερα λέμε software engineering ήταν ένα συνέδριο του... ΝΑΤΟ!
    4. Αναρωτιέμαι αν οι σοβιετικοί οικονομολόγοι και στρατηγικοί σχεδιαστές μπόρεσαν να συλλάβουν σε όλες τους τις συνέπειες, τη δράση δύο ισχυρών νόμων που αναφέρονται στην αξία χρήσης των αγαθών του τομέα: α) τον νόμο του Moore που περιγράφει την εκθετικού χαρακτήρα βελτίωση των επιδόσεων των μικροκυκλωμάτων (και ο οποίος έχει ένα όριο όταν φτάσουμε σε κβαντικά σημαντικές διαστάσεις, πράγμα που ακόμα δεν έχει συμβεί) β) τον νόμο των «αυξουσών επιστροφών» που λέει χοντρικά οτι η αξία μιας πλατφόρμας για διασυνδεμένα αντικείμενα, που ανταγωνίζεται μιαν άλλη αυξάνει σύμφωνα με το τετράγωνο των χρηστών της. Πόρισμα του νόμου αυτού είναι οτι υπάρχουν «κρίσιμες μάζες» χρηστών πέρα από τις οποίες, μια πλατφόρμα απαξιώνεται εντελώς ή, συμμετρικά, κυριαρχεί απολύτως.
    Αυτά με την προειδοποίηση να εκληφθούν ως απλές αποσπασματικές σκέψεις που δεν διατείνονται καν οτι θίγουν στα σοβαρά το ζήτημα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. @Μαύρο πρόβατο:
      Μόνο μία παρατήρηση.
      Η λύση της αντιγραφής των B-27 (αν θυμάμαι καλά) είχε επιλεγεί γιατί η ΕΣΣΔ δεν είχε διαγνώσει την ανάγκη κατοχής στρατηγικών βομβαρδιστικών, εφόσον η κόκκινη αεροπορία είχε σαν αποκλειστικό καθήκον την υπεράσπιση της πατριδάς και μόνον, και κατά συνέπεια η απόκτηση ενός βομβαδιστικού μακράς ακτίνας δράσης θα ήταν περιττή πολυτέλεια. Η ανάγκη αυτή προέκυψα πιεστικά, μόνο στο τέλος του Β'ΠΠ που δεν υπήρχε χρόνος για αυτόνομη έρευνα και ανάπτυξη.
      Με τους υπολογιστές αντίθετα, δεν ύπηρξε τέτοιο ζήτημα αφού η έρευνα στην ΕΣΣΔ καθόλου δεν υστερούσε των δυτικών μέχρι ενός σημείου.
      Δεν νομίζω δηλαδή πως η σύγκριση είναι πέρα για πέρα δόκιμη.

      Διαγραφή

Tα σχόλια στο μπλοκ πρέπει να συνοδεύονται από ένα ψευδώνυμο, ενσωματωμένο στην αρχή ή το τέλος του κειμένου, άν δεν υπάρχει εγγραφή στον blogger ή άλλη διαδυκτιακή υπηρεσία (βλέπε όροι σχολιασμού στο πάνω μέρος της σελίδας).
Ανώνυμα και υβριστικά σχόλια μπορούν να διαγράφονται χωρίς άλλη προειδοποίηση.