Εμπλοκή στον πόλεμο κάτω από ξένες σημαίες

 Του Γιώργου Μαργαρίτη*

Παρακολουθώντας τις τρέχουσες εξελίξεις µπορούµε πλέον να εξηγήσουµε τους χρησµούς του κ. ∆ένδια.

Ο πρόεδρος Μακρόν, είναι βέβαιο, δεν θα καταγραφεί στην Ιστορία ως ο πλέον δηµοφιλής ηγέτης της Γαλλίας. Εδώ και πολύ καιρό κυβερνά τη χώρα του µε ιδιόµορφους, συνταγµατικά και θεσµικά, τρόπους αναζητώντας ισορροπίες που θα τον κρατήσουν στην εξουσία. Σε αυτό το πεδίο δεν είναι µόνος του. Πολλοί Ευρωπαίοι οµόλογοί του βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση. Ο ηµέτερος κ. Μητσοτάκης είναι ένας από αυτούς.

Οι ηγέτες αυτής της κατηγορίας αναζητούν άλλους τρόπους για να καταγραφούν στην Ιστορία ερήµην της ανύπαρκτης δηµοφιλίας τους. Ο πλέον διακριτός από αυτούς είναι η εµπλοκή της χώρας τους σε έναν µεγάλο πόλεµο. Ο εχθρός έχει βρεθεί, είναι η Ρωσία. Η ευκαιρία, η αφορµή, αναζητείται. Ισως η έκκληση του Ζελένσκι για διεθνή διασφάλιση συνθηκών ασφαλείας ενόψει εκλογών στην Ουκρανία να είναι η επιζητούµενη ευκαιρία. Με το πρόσχηµα της διασφάλισης της εκλογικής διαδικασίας, ευρωπαϊκά στρατεύµατα θα βρεθούν στο έδαφος της χώρας.

Καθώς η ευκαιρία παρουσιάστηκε, οι σχετικές διαδικασίες επιταχύνθηκαν. Η Γαλλία έθεσε τα στρατεύµατά της σε ετοιµότητα και ανήγγειλε µεγάλες στρατιωτικές ασκήσεις στον Βορρά, σε έδαφος που µοιάζει πολύ µε το ουκρανικό. Αιχµή του δόρατος θα είναι µια µεγάλη µονάδα του γαλλικού στρατού, η 7η Ταξιαρχία Αρµάτων. Εδώ, ξαφνικά µεν, αναµενόµενα δε, εµφανίζεται ο ελληνικός παράγοντας. Είναι γνωστό ότι η Γαλλία δεν έχει επαρκή αριθµό ετοιµοπόλεµων αρµάτων µάχης. Η Ελλάδα έχει – ή λέει ότι έχει. Οπότε µε περηφάνια ανακοινώθηκε η συµβολή της.

"Φιλελεύθερη δημοκρατία", μια αντίφαση εν τοις όροις

Η έννοια της «φιλελεύθερης δημοκρατίας» έχει γίνει σήμερα ένα από τα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα αξιώματα της δυτικής πολιτικής κουλτούρας. Εντούτοις, αν εξετάσουμε τη φιλοσοφική και πολιτειακή βάση του όρου, αναδεικνύονται βαθιές αντιφάσεις που αφορούν την ίδια την έννοια της δημοκρατίας. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να αναδείξει γιατί οι θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας—ισονομία, ισοψηφία και αρχή της πλειοψηφίας—συγκρούονται με τους θεσμούς και τις πρακτικές που χαρακτηρίζουν τις φιλελεύθερες δημοκρατίες, κυρίως στη Δύση. Και για να το έχουμε καθαρό, εδώ θα μιλήσουμε αποκλειστικά για τον πολιτικό, και όχι τον οικονομικό φιλελευθερισμό.

Η ουσία της δημοκρατίας

Η δημοκρατία, είναι ένα απλό πολίτευμα που βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές: την ισονομία, την ισοψηφία και την αρχή της πλειοψηφίας. Αν αυτές οι αρχές εφαρμόζονται με συνέπεια, τότε έχουμε μια πραγματικά δημοκρατική κοινωνία, ανεξάρτητα από το πόσο «έξυπνες» ή «ηθικές» θεωρούνται οι αποφάσεις της πλειοψηφίας. Το κεντρικό ζήτημα της δημοκρατίας δεν είναι το ποιο είναι το σωστό ή το λάθος, ούτε η προστασία κάποιας μειοψηφίας (αν και αυτό το εξασφαλίζει ήδη η ισονομία), αλλά το ποιός έχει το δικαίωμα να αποφασίζει. Οτιδήποτε αποστερεί από την πλειοψηφία το τελικό δικαίωμα λήψης αποφάσεων, παραβιάζει τη δημοκρατία.

Ισονομία σημαίνει ότι οι νόμοι εφαρμόζονται σε όλους το ίδιο, ανεξαρτήτως θέσης ή δύναμης. Ισοψηφία σημαίνει ότι η ψήφος κάθε πολίτη μετράει ακριβώς το ίδιο. Η αρχή της πλειοψηφίας διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται σύμφωνα με τη βούληση της πλειοψηφίας, χωρίς αυτή να περιορίζεται αυθαίρετα από μικρές ή «πεφωτισμένες» μειοψηφίες.

Ο φιλελευθερισμός και η δημοκρατία: θεμελιώδης αντίφαση

Ο φιλελευθερισμός, ως πολιτειακή και ιδεολογική κατεύθυνση, εστιάζει κυρίως στην προστασία συγκεκριμένων δικαιωμάτων των ατόμων ("ατομικά δικαιώματα", λες και τα άτομα δεν είναι κοινωνικοί δρώντες) και στην εξασφάλιση σταθερότητας των οικονομικών και κοινωνικών ελίτ ("σταθερές κυβερνήσεις"). Αυτό δημιουργεί μια θεμελιώδη αντίφαση με τις αρχές της δημοκρατίας:

1. Προνομιακή αξία της μειοψηφίας: Ο φιλελευθερισμός θεωρεί ότι ορισμένα δικαιώματα της μειοψηφίας είναι υπέρτερα και πρέπει να προστατεύονται ακόμα και αν η πλειοψηφία διαφωνεί με την ύπαρξη τους. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ισονομία και την ισοψηφία.

2. Ολιγαρχική διαχείριση εξουσίας: Σε φιλελεύθερα καθεστώτα, η πλειοψηφία συχνά περιορίζεται από θεσμούς που ελέγχονται από οικονομικές ή πολιτικές ελίτ. Τέτοιες δομές, ενώ παρουσιάζονται ως δημοκρατικές, στην πραγματικότητα μετατρέπουν τη διακυβέρνηση σε «ανταγωνισμό ελίτ», όπως παραδέχονται ακόμη και θεωρητικοί του φιλελευθερισμού όπως ο Σουμπέτερ.

3. Αποκοπή από την πλειοψηφία: Ιστορικά, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες περιορίζουν τη συμμετοχή: Αρχικά δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο οι κατόχοι ακίνητης ιδιοκτησίας, οι γυναίκες απέκτησαν δικαιώματα πολύ αργότερα, και οι μειονότητες όπως οι Μαύροι στις ΗΠΑ και η Νότια Αφρική αποκλείονταν συστηματικά. Αυτό δείχνει ότι η φιλελεύθερη θεώρηση είναι δομικά ασύμβατη με τη δημοκρατία.

Ο φιλελευθερισμός περιορίζει θεσμικά την πλειοψηφία

Ακόμη και καθαρά θεωρητικά, ο φιλελευθερισμός επιδιώκει να θεσμοθετήσει περιορισμούς στα δικαιώματα της πλειοψηφίας.